STALKING – KIEDY ZAINTERESOWANIE STAJE SIĘ PRZEMOCĄ
Stalking to uporczywe nękanie — forma przemocy, która odbiera poczucie bezpieczeństwa, prywatność i spokój. Może przybierać subtelne formy, jak ciągłe wiadomości, śledzenie online, pojawianie się w miejscach publicznych. Choć często bagatelizowany, stalking jest przestępstwem i traumatycznym doświadczeniem.
Czym jest stalking?
Stalking to powtarzające się, niechciane zachowania skierowane wobec konkretnej osoby, które wywołują u niej strach lub dyskomfort. Może obejmować śledzenie, telefonowanie, wysyłanie wiadomości, obserwowanie w mediach społecznościowych, a nawet podszywanie się pod ofiarę.
Z psychologicznej perspektywy, stalking to forma kontroli i dominacji – często motywowana odrzuceniem, zazdrością lub potrzebą zemsty. Badania pokazują, że sprawcy nękania mają często trudności z regulacją emocji i poczuciem tożsamości.
Co mówią badania?
Meta-analiza Spitzberg i Cupach (2007) obejmująca ponad 70 badań pokazuje, że 1 na 6 kobiet i 1 na 19 mężczyzn doświadczyło stalkingu w swoim życiu.
Badania Sheridan i Lyndon (2010) dowodzą, że stalking wywołuje symptomy zbliżone do PTSD — chroniczny lęk, bezsenność, izolację społeczną, a nawet myśli samobójcze.
W Polsce, według danych Komendy Głównej Policji (2023), rocznie odnotowuje się ponad 8 tysięcy zgłoszeń związanych ze stalkingiem — liczba ta stale rośnie.
Jak się chronić i reagować?
- Nie odpowiadaj na zaczepki. Każda reakcja może wzmocnić sprawcę.
- Dokumentuj wszystko. Zachowuj wiadomości, e-maile, zrzuty ekranu.
- Zgłoś stalking na policję. W Polsce to przestępstwo z art. 190a Kodeksu karnego.
- Szukaj wsparcia psychologicznego. Trauma po stalkingowej relacji wymaga profesjonalnej pomocy.
Zadbaj o cyberbezpieczeństwo. Zmieniaj hasła, ustawienia prywatności i zgłaszaj konta podszywające się pod ciebie.
Refleksja końcowa
Stalking nie jest „nadmiernym zainteresowaniem”. To forma przemocy, która niszczy poczucie wolności. Masz prawo do bezpieczeństwa.
Gdzie szukać pomocy:
- Policyjny numer alarmowy – 112 (w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia).
- Niebieska Linia – 800 120 002 (bezpłatna, całodobowa pomoc).
- Fundacja Feminoteka – 888 880 107 (wsparcie prawne i psychologiczne dla kobiet).
- Centrum Praw Kobiet – www.cpk.org.pl, tel. 22 622 25 17.
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę – www.fdds.pl, tel. 116 111 (dla młodzieży)
Bibliografia:
Sheridan, L. P., & Lyndon, A. E. (2012). The Influence of Prior Relationship, Gender, and Fear on the Consequences of Stalking Victimization. Sex Roles, 66(5–6), 340–350. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9889-9
Spitzberg, B. H., & Cupach, W. R. (2007). The State of the Art of Stalking: Taking Stock of the Emerging Literature. Aggression and Violent Behavior, 12(1), 64–86. https://doi.org/10.1016/j.avb.2006.05.001
Komenda Główna Policji. (2023). Raport o przestępstwach z art. 190a k.k. (stalking). Warszawa. Dostępne pod adresem: https://statystyka.policja.pl/st/kodeks-karny/przestepstwa-przeciwko-4/76586%2CUporczywe-nekanie-Kradziez-tozsamosci-art-190a.html
