Czym jest przemoc psychiczna?

Przemoc psychiczna to systematyczne działania mające na celu kontrolowanie, poniżanie lub zastraszanie drugiej osoby. Może przyjmować formę krytyki, ośmieszania, ignorowania, izolacji społecznej czy grożenia odejściem. Często zaczyna się subtelnie — od komentarzy „dla twojego dobra”, które stopniowo przeradzają się w kontrolę i manipulację.

Z psychologicznego punktu widzenia, przemoc emocjonalna narusza podstawowe potrzeby psychiczne: bezpieczeństwa, autonomii i przynależności. Długotrwała ekspozycja na nią prowadzi do utraty zaufania do siebie i otaczającego świata.

Co mówią badania?

Dutton i Goodman (2005) pokazują, że przemoc psychiczna ma porównywalny wpływ na zdrowie psychiczne jak przemoc fizyczna — ofiary doświadczają podobnych objawów lęku, depresji i zespołu stresu pourazowego (PTSD).

Z kolei raport World Health Organization (2021) potwierdza, że kobiety, które doświadczyły przemocy emocjonalnej, czterokrotnie częściej zgłaszają objawy depresji i zaburzeń lękowych.

Neurobiologiczne badania (Teicher & Samson, 2016) wskazują, że chroniczna przemoc psychiczna zmienia funkcjonowanie struktur mózgu związanych z emocjami i pamięcią — zwłaszcza ciała migdałowatego i hipokampa.

Jak reagować i szukać pomocy?

• Nazwij to, co się dzieje. Świadomość, że to przemoc, a nie „problemy w relacji”, to pierwszy krok do zmiany.
• Zaufaj sobie. Jeśli czujesz się stale winna/y, przestraszona/y lub „zgaszona/y”, to znak, że dzieje się coś niepokojącego.
• Nie zostawaj sam/a. Skontaktuj się z psychologiem, grupą wsparcia lub organizacją pomagającą ofiarom przemocy.
• Prowadź notatki. Dokumentowanie sytuacji może być ważne w przypadku potrzeby interwencji prawnej.

Refleksja końcowa

Przemoc psychiczna zaczyna się od słów — i to właśnie słowa, pełne szacunku i wsparcia, mogą być początkiem leczenia.